Mnamo tarehe 27 Machi 2026, viongozi wa biashara na wanawake wajasiriamali walikusanyika Kigali kuadhimisha Siku ya Kimataifa ya Wanawake. Tukio hilo liliandaliwa na Shirikisho la Sekta Binafsi Rwanda kwa kushirikiana na wadau, likilenga nafasi inayokua ya wanawake katika uchumi wa Rwanda.
Washiriki walisema siku ambazo wanawake walikuwa hasa katika biashara ndogo ndogo zinabadilika. Leo, wanawake wanawekeza katika viwanda, wanaingia katika masoko ya kimataifa, na wanachukua nafasi za uongozi katika sekta mbalimbali. Maadhimisho hayo yalifanyika chini ya kaulimbiu “Toa ili Upate,” ikihamasisha watu kukua kwa kusaidia wengine.
Katibu Mkuu wa Wizara ya Jinsia na Uendelezaji wa Familia, Batamuriza Mireille, alisema wanawake ni kiini cha maendeleo ya nchi na wanapaswa kuendelea kulenga juu zaidi.
Alisema: “Wanawake ni nguzo muhimu ya maendeleo ya nchi yetu. Tunachotaka kuona sasa ni wanawake walio tayari kuvuka mipaka, kukuza biashara zao, na kuchukua fursa kubwa zaidi. Tunaamini wanawake wanaweza kufanya zaidi, na tunawahimiza kuwa na ujasiri, kuchukua hatari, na kuendelea kujenga biashara zinazounda ajira na kusaidia uchumi.”
Pia alizungumzia nafasi ya washirika wa kifedha, akiongeza kwamba: “Bado tunaona baadhi ya wanawake wanakumbana na changamoto katika kupata fedha. Hii ndiyo sababu tunaziomba taasisi za kifedha na washirika kuendelea kufanya kazi kwa karibu na wanawake wajasiriamali, kuwasaidia kwa huduma wanazohitaji ili waweze kukua bila vikwazo.”
Wakati wa tukio hilo, viongozi walisisitiza maendeleo yanayoonekana yaliyofikiwa na wanawake kote nchini. Leo, wanawake wanaongoza makampuni, wanasafirisha bidhaa kama kahawa, na kuchangia katika sekta mbalimbali kwa njia zenye maana.
Thérèse Kamana, anayewakilisha chumba cha wanawake, vijana, na watu wenye ulemavu ndani ya PSF, alisema mabadiliko ni dhahiri na yanatokea katika sekta zote.
Alieleza: “Leo, hatuzungumzii tena biashara ndogo ndogo tu. Tuna wanawake katika shughuli za aina zote. Ndiyo, bado tuna wale walio katika biashara ndogo ndogo, lakini pia tuna wanawake wanaomiliki viwanda, wanaowekeza katika mali isiyohamishika, na wanaofanya miradi mikubwa. Hii inaonyesha wazi kuwa wanawake wa Rwanda wana uwezo na wako tayari kusonga mbele.”
Aliongeza kuwa maendeleo haya hayajatokea kwa bahati, bali yanatokana na mazingira yanayowaunga mkono:
“Hii inaonyesha kuwa wanawake nchini Rwanda wanaweza kukua kwa sababu wako katika nchi inayowaunga mkono. Tuna uongozi mzuri, na tuna sera zinazotoa fursa sawa. Wanawake hawana mipaka. Wanaweza kufanya kazi, wanaweza kuwekeza, na wanaweza kufanikiwa.”
Kamana pia alimpongeza Paul Kagame kwa kuendeleza usawa wa kijinsia na fursa kwa wote.
Alisema: “HeForShe wa kwanza ni Mheshimiwa Paul Kagame. Amefungua milango kwa wanawake na kuhakikisha tunapata masoko. Nchini Rwanda, hakuna sehemu ambapo wanasema fursa hii ni ya wanaume pekee au wanawake pekee. Kinachozingatiwa ni uwezo wako na kujiamini kwako.”
Aliendelea kwa kuonyesha umuhimu wa usalama katika ukuaji wa biashara:
“Pia tuna bahati kuishi katika nchi salama. Unaweza kuona kwamba watu wanaoishi Kigali wana biashara mikoani. Wengine wako kwenye kahawa, wana vituo vya kuoshea kahawa huko, wanaenda, wanafanya kazi, na wanarudi nyumbani usiku. Wengine wako kwenye uchimbaji madini, wanasafiri na hata kukaa huko, na hakuna kinachowatokea. Kiwango hiki cha usalama kinawaruhusu wanawake kufanya kazi kwa uhuru na kukuza biashara zao bila hofu.”
Licha ya maendeleo hayo, bado kuna changamoto. Ilibainika kuwa usimamizi wa fedha bado ni tatizo kwa baadhi ya wanawake wajasiriamali, hasa pale fedha za biashara na binafsi zinapochanganywa. Hali hii inaweza kuathiri ukuaji na uimara wa biashara.
Washiriki walihimizwa kujiunga na vyama vya ushirika na mashirika ili waweze kujifunza kutoka kwa wenzao, kupata mafunzo, na kuboresha namna wanavyoendesha biashara zao.
Diane Kamanzi, Makamu Mwenyekiti wa Pili wa PSF, alisema upatikanaji wa fedha umeboreshwa kadri muda ulivyopita.
Alieleza: “Hapo awali, wanawake walikuwa wakipata mikopo midogo tu, jambo lililofanya iwe vigumu kwao kukua. Lakini leo, mambo yamebadilika. Wanawake wanaweza kupata mikopo mikubwa zaidi, na hii inawapa nafasi halisi ya kupanua biashara zao. Lengo letu ni kuendelea kusaidia wale wanaoanza na wale wanaotaka kukua kufikia ngazi inayofuata.”
Tukio hilo pia lilisherehekea hadithi za mafanikio, ambapo wanawake kadhaa walitunukiwa kwa mafanikio yao na mchango wao katika uchumi.